Rada Ministrów przyjęła 28 kwietnia 2026 roku Wieloletnie założenia makroekonomiczne na lata 2026–2030 oraz Sprawozdanie z wdrażania średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego na lata 2025–2028. Najważniejsze prognozy: PKB Polski wzrośnie w 2026 roku realnie o 3,6 procent, deficyt sektora finansów publicznych zostanie zredukowany do 6,8 procent PKB, a dług publiczny — pomimo redukcji deficytu — przekroczy granicę 65 procent PKB.
Kluczowe liczby z dokumentu
Ministerstwo Finansów, opracowując dokument na potrzeby procedury nadmiernego deficytu UE, przyjęło następujące prognozy bazowe na 2026 rok:
- Wzrost PKB realny — 3,6 procent. To trochę wyżej niż prognozy Komisji Europejskiej (3,3 proc.) i NBP (3,4 proc.). Główne motory wzrostu: konsumpcja prywatna, inwestycje publiczne (efekt KPO) oraz nadal silny eksport
- Inflacja CPI — 2,5 procent średniorocznie. Niemal w celu inflacyjnym NBP (2,5 proc. ±1 pp.). Spadek z 4,1 proc. w 2025 roku
- Stopa bezrobocia rejestrowanego — 5,6 procent na koniec roku. Spadek o 0,1 pp. wobec końca 2025 r. Rynek pracy pozostaje napięty
- Deficyt sektora general government — 6,8 procent PKB. Redukcja o 0,5 pp. wobec 2025 roku (7,3 proc. PKB)
- Dług publiczny w metodologii unijnej — 65,1 procent PKB na koniec 2026 roku
Dług publiczny przekracza próg 65 procent
To, co przykuwa największą uwagę rynków, to przekroczenie symbolicznego progu 65 procent PKB w długu publicznym. Konstytucja RP w art. 216 ust. 5 ustanawia maksymalny dopuszczalny próg długu na 60 procent PKB — ale w polskiej metodologii liczonej od dochodów budżetowych. W metodologii unijnej (general government), uwzględniającej wszystkie zobowiązania sektora finansów publicznych łącznie z funduszami specjalnymi, dług liczony jest szerzej i wskaźnik 65,1 procent jest zgodny z prawem.
Główne źródła wzrostu długu w 2026 roku:
- Wydatki na obronność — Polska utrzymuje rekordowy poziom 4,7 proc. PKB na wydatki na obronność, jeden z najwyższych w NATO
- Spożycie publiczne i wynagrodzenia — podwyżki w sferze budżetowej oraz rosnące koszty waloryzacji świadczeń socjalnych
- Koszt obsługi długu — rosnące rentowności obligacji 10-letnich (5,80 proc. w kwietniu 2026) windują wydatki odsetkowe
- Niedobory dochodów — wpływy z VAT pozostają poniżej oczekiwań ze względu na słabą dynamikę konsumpcji
Resort finansów wyjaśnia, że w 2025 roku deficyt wzrósł do 7,3 proc. PKB, czyli o 0,8 pp. wobec 2024 roku, głównie z powodu strony wydatkowej.
Procedura nadmiernego deficytu — pod ścisłą kontrolą Rady UE
Polska znajduje się od 2024 roku w procedurze nadmiernego deficytu (EDP). Rada UE wydała 21 stycznia 2025 r. zalecenie wskazujące, że niezbędne jest przestrzeganie tempa wzrostu wydatków przedstawionego w polskim Średniookresowym Planie Budżetowo-Strukturalnym. Wieloletnie założenia makro to dokument wykazujący Brukseli, że Polska respektuje to zalecenie.
„W latach 2025–2026 zapewniona będzie spójność tempa wzrostu wydatków w Polsce z zaleceniami Rady UE w ramach procedury nadmiernego deficytu, z uwzględnieniem elastyczności przyznanej w ramach krajowej klauzuli wyjścia” — pisze MF. Klauzula wyjścia odnosi się do wydatków na obronność, które na mocy aktywowanej w marcu 2025 roku General Escape Clause są wyłączone z liczonego deficytu strukturalnego.
Co stanie się ze stopami procentowymi
Dla NBP założenia rządowe to ważny sygnał. Inflacja zbliżająca się do celu w 2026 roku otwiera drogę do cyklu obniżek stóp. RPP zasygnalizowała pierwszą obniżkę o 25 punktów bazowych na maju 2026 roku. Pełna ścieżka prognozowana przez analityków rynkowych:
- Maj 2026: -25 bp (do 5,50 proc.)
- Lipiec 2026: -25 bp (5,25 proc.)
- Październik 2026: -25 bp (5,00 proc.)
- Cel końca 2027: 4,00–4,25 proc.
Dla budżetu państwa każde 100 punktów bazowych obniżki redukuje koszt obsługi długu o 5–7 mld zł rocznie. To jeden z czynników, na które MF liczy w ścieżce redukcji deficytu w latach 2027–2028.
Scenariusz szokowy — co jeśli pójdzie źle
Dokument zawiera również scenariusz szokowy, który zakłada wyższe ceny ropy (powyżej 100 USD/baryłka), przedłużenie konfliktu na Bliskim Wschodzie i osłabienie złotego do EUR powyżej 4,80. W takim wariancie:
- Wzrost PKB spada do 2,4 proc.
- Inflacja przyspiesza do 4,1 proc.
- Deficyt rośnie do 7,5 proc. PKB
- Dług osiąga 67,8 proc. PKB
Scenariusz szokowy nie jest scenariuszem bazowym — ale jego włączenie do dokumentu rządowego sygnalizuje, że MF świadomie zarządza ryzykiem niepewności geopolitycznej.
Reakcja rynku
Rentowność polskich obligacji 10-letnich (DS1035) w środę pozostała stabilna na poziomie 5,82 procent. Złoty oscyluje wokół 4,32 do EUR. Brak gwałtownej reakcji rynku oznacza, że prognozy MF zostały odebrane jako zgodne z konsensusem analitycznym — bez pozytywnych ani negatywnych niespodzianek.
Najbardziej krytyczna jest opozycja. PiS argumentuje, że poziom długu 65,1 procent PKB to najwyższy poziom od 2014 roku i konsekwencja luźnej polityki fiskalnej rządu Tuska. Konfederacja zapowiada interpelacje w sprawie kosztów obsługi długu. Z kolei rynek finansowy traktuje przyjęcie założeń jako rutynowe — a nie jako sygnał alarmowy.
Źródła: Ministerstwo Finansów, Business Insider, Strefa Inwestorów, Gazeta Prawna.
